
In het weekend waarin de rayonhoofden van Friesland bijeenkwamen, werd Nederland ook warm gemaakt voor een betere aanpak van prostaatkanker met gerichte bestraling. Interessant, maar oud nieuws.
In de gepresenteerde studie uit Utrecht wordt een goudzaadje ingebracht op een zichtbare kankerplek in de prostaat. Daar wordt de prostaat vervolgens extra bestraald (tot een dosis van 95 Gray). De rest van de prostaat ontvangt 77 Gray, in totaal 35 keer. Men probeert hiermee de tumor extra schade toe te brengen, terwijl de bijwerkingen van geïrriteerde darm en blaas gelijk blijven. Nu een derde van de voorgenomen studiedeelnemers zijn bestraald, weet men nu iets meer over die bijwerkingen. Over het effect op de tumor weet men niets. Het is ook nog lang niet of deze hiermee op termijn ook beter wegblijft. In 70% van de prostaatkankers zitten deze namelijk op meerdere plekken in de prostaat. Deze zijn niet altijd niet altijd zichtbaar op MRI.
Uit een andere Nederlandse studie, de HYPROstudie, weten we dat wel. Die studie is al ruim een jaar geleden volbracht met 820 patienten. Daarin krijgen patiënten het het gelijkwaardige van 90 Gray op hun hele prostaat, niet in 35 episodes maar in 19. Dat heet hypofractionering. Het levert dus meer straling op de hele prostaat, en blijkt dezelfde bijwerkingen te hebben na korte periode dan bij 78 Gray. Wat betreft de kankercontrole verwachten wij betere resultaten die pas na voldoende follow-up van alle patiënten in 2013 gerapporteerd kunnen worden. Overigens krijgt de patient hier ook goudzaadjes toegediend. Niet om de prostaatkanker aan te wijzen, maar om de bestraling met de beweging van de prostaat mee te laten gaan.
Kortom: is gerichte bestraling ‘oude wijn in nieuwe zakken’? Neen, het is nog niet gerijpte wijn in nieuwe zakken.
Want we gaan wel degelijk naar meer gerichte en intensievere bestraling van de prostaat en van de zichtbare prostaatkanker. Met de Cyberknife, een robotgestuurde bestraling in Rotterdam via het Prostaatcentrum zuidwest Nederland, zijn nu vijftig patienten behandeld met meer dan 100 Gray op de prostaat, en zelfs 120 Gray op de tumor. De bijwerkingen op korte termijn blijken niet toegenomen ten opzichte van oude methoden. De effecten op de tumor dienen nog beoordeeld te worden. Beoordeeld op een veilige manier na een verantwoorde periode.